“นมแม่ ... จุดเริ่มต้นสำคัญของการพัฒนาลูกรัก”

บทความ “นมแม่ ... จุดเริ่มต้นสำคัญของการพัฒนาลูกรัก”
เขียนโดย แพทย์หญิงสุวิมล ชีวมงคล ในนามกลุ่มนมแม่
รวบรวมจาก ความรู้ที่ได้จากประสบการณ์การทำงานกับของกลุ่มนมแม่
15 มิถุนายน 2548

การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ไม่ใช่เพียงแค่เป็นอาหารสำคัญที่ช่วยให้ลูกเติบโต ลดโอกาสการไม่สบาย
ลดโอกาสการเป็นโรคภูมิแพ้ และช่วยให้สมองลูกแข็งแรง ซึ่งนมผสมไม่สามารถให้คุณค่าได้เท่านมแม่เท่านั้น

แต่การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เป็นกระบวนการพัฒนาสมอง และ ส่งเสริมพัฒนาการลูกรัก ที่วิเศษสุด เพราะ กระบวนการโอบอุ้มและโต้ตอบ ระหว่างแม่และลูก ขณะลูกดูดนมจากอกแม่ จะปูพื้นฐานสำคัญของกระบวนการเรียนรู้และตอบสนองต่อสิ่งเร้าอย่างเหมาะสม ในเด็ก

อย่างไรก็ตาม การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จะได้ผลสูงสุดคือ ให้เด็กกินนมแม่อย่างเดียว 6 เดือน หลังจากนั้นจึงให้นมแม่ร่วมกับน้ำและอาหารอื่นที่เหมาะกับวัยจนกระทั่งลูกอายุ 2 ปี หรือนานกว่านั้น

ปัญหาสำคัญที่ทำให้แม่ไม่สามารถให้นมแม่ได้คือแม่มีน้ำนมไม่พอ และ แม่คิดว่าลูกกินนมแม่ไม่อิ่ม

เคล็ดลับของความสำเร็จของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อยู่ที่ ดูดเร็ว ดูดบ่อย ดูดถูกวิธี
· ลูกต้องได้ดูดนมแม่จากอกแม่ครั้งแรกเร็ว ใน 1/2 ชั่วโมงแรกหลังคลอด เพื่อให้ลูกคงสัญชาตญาณของการกินนมแม่และช่วยให้น้ำนมแม่ออกมาเร็ว
· ลูกต้องได้ดูดนมแม่จากอกแม่บ่อยๆทุก 2-3 ชั่วโมง เพื่อให้นมแม่ผลิตออกมาได้มากพอ
· ลูกต้องได้ดูดนมแม่จากอกแม่อย่างถูกวิธีคือปากลูกงับหัวนมแม่ให้ถึงลานนม เพื่อให้ลูกสามารถใช้ลิ้นรีดน้ำนมออกมาจากเต้านมแม่ได้ดี และจะช่วยให้ลูกอิ่ม

สิ่งสำคัญ
· แม่ต้องตั้งใจเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
· แม่ต้องเชื่อมั่นว่าแม่ทุกคนมีน้ำนมมากพอให้ลูกกินตั้งแต่แรกเกิด
· แม่ต้องอดทนต่อการให้ลูกดูดนมแม่จากอกแม่บ่อยๆ โดยไม่ให้ลูกกินนมผสม หรือ น้ำ แม้จะไม่มีน้ำนมแม่ให้เห็นในระยะ 3-4 วันแรกหลังคลอด ทั้งนี้เพราะเด็กปกติทุกคน ต้องการนมเพียงมื้อละ 1-2 ช้อนชา (5-10 ซีซี) เท่านั้น ซึ่งแม่ที่ให้ลูกดูดนมแม่ น้ำนมแม่จะสร้างออกมาเท่าที่ลูกต้องการและไหลเข้าปากลูกหมดจึงทำให้ไม่มีน้ำนมแม่เหลือและไหลออกมาให้เห็น
· แม่ต้องดื่มน้ำมากๆ กินอาหารให้ครบทุกหมู่ และ พักผ่อนให้พอ เพื่อให้คงการผลิตน้ำนมได้นาน
· ทุกคนในครอบครัวต้องเป็นกำลังใจให้แม่เลี้ยงลูกด้วยนมแม่
· ความเครียดของแม่ จะทำให้น้ำนมแม่ผลิตออกมาน้อย และ เป็นอุปสรรคสำคัญของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
· อย่าไหวหวั่นกับเสียงรอบข้างที่แนะนำให้ลูกกินน้ำร่วมกับนมแม่ เพราะ ในน้ำนมแม่มีน้ำอยู่แล้วค่อนข้างมาก หากให้ลูกกินน้ำก่อนลูกอายุ 6 เดือน ลูกจะได้รับนมแม่ไม่พอ และ น้ำจะไปล้างสารฆ่าเชื้อในนมแม่ที่ช่วยให้ลูกแข็งแรงไม่เป็นโรคที่เคลือบปากลูกไว้
· ปริมาณน้ำนมแม่ และ สารอาหารในน้ำนมแม่จะเปลี่ยนแปลงตามอายุลูก ดังนั้น น้ำนมแม่ของแม่แต่ละคนจึงเหมาะกับลูกของตนเองมากที่สุด

ทำไมต้องนมแม่

ทำไมต้องนมแม่
1. นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุด ในน้ำนมแม่มีสารอาหาร ชนิดและปริมาณเหมาะสมต่อการย่อยและดูดซึม โดยเฉพาะ สารอาหารที่ช่วยการสร้างสมอง เช่น taurine carnitine AA DHA นอกจากนั้นยังทำให้ลูกได้ตัวแม่มาอยู่ด้วย เพื่อเพิ่มความผูกพัน และเพื่อให้พัฒนาการของสมองลูกเป็นไปอย่างดี เพราะได้รับการกระตุ้นอย่างต่อเนื่องและเหมาะสม การวิจัยในสหรัฐอเมริกา (American Journal of Clinical Nutrition) เมื่อเร็วๆนี้พบว่า เด็กที่ได้รับนมแม่มีไอคิว สูงกว่าเด็กอื่นๆ 5.2 จุด
2 นมแม่ภูมิคุ้มกันหลายชนิด ที่นมผสมไม่สามารถทำเลียนแบบได้ ชื่อที่ได้ยินกันคุ้นหูได้แก่ oligosaccharides นอกจากนี้นมแม่ยังมีสารต่อต้านเชื้อโรครอบตัวแม่แต่ละคนด้วย
3. นมแม่คือทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับสุขภาพของลูกลดความเสี่ยงจากโรคทางเดินอาหาร, ทางเดินหายใจ, ทางเดินปัสสาวะ, หูอักเสบ, ภูมิแพ้ และเบาหวานในเด็กให้ลูกน้อยของคุณ
4.นมแม่มีสารต้านการอักเสบหลายตัว สารต้านการอักเสบบางตัวมีฤทธิ์กระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ทำให้เด็กบางคนถ่ายบ่อยช่วยในการขับขี้เทาและป้องกันตัวเหลืองหลังคลอด ขณะแม่มีประจำเดือนสารต้านการอักเสบตัวนี้จะสูงขึ้นอาจทำให้เด็กบางคนถ่ายบ่อย แต่ทั้ง 2 กรณีไม่ใช่อาการท้องเสีย
5. Nucleotides ในนมแม่แตกต่างจากนมวัวทั้งชนิดและปริมาณ nucleotidesช่วยซ่อมแซมลำไส้ ช่วยให้ร่างกายตอบสนองต่อวัคซีนบางตัวดีขึ้น และช่วยลดการเติบโตของเชื้อโรคในลำไส้
6. น้ำย่อยต่าง ๆ ช่วยฆ่าเชื้อโรค ช่วยป้องกันโปรตีนที่มีประโยชน์ไม่ให้ถูกทำลายในลำไส้ ช่วยย่อยอาหาร
7. นมแม่มีฮอร์โมน และ Growth Factor มากมาย โดยเฉพาะ nerve growth factor ที่ช่วยพัฒนาการของเซลล์สมองและประสาท และยังไม่มีในนมผสมเลย
น้ำนมแม่ แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ น้ำนมส่วนหน้า และ น้ำนมส่วนหลัง ซึ่งมีส่วนประกอบแตกต่างกัน น้ำนมส่วนหลังมีไขมันสูงกว่าน้ำนมส่วนหน
8. นมแม่คือทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับสุขภาพของคุณแม่ลดความเสี่ยงจากการเป็นมะเร็งเต้านมและรังไข่
9. นมแม่ช่วยลดน้ำหนักแม่ผู้หญิงที่ให้นมแม่สามารถลดน้ำหนักหลังคลอดได้เร็วกว่า เพราะต้องใช้พลังงานเพิ่มขึ้นถึง 500 แคลอรี่ต่อวัน
10. นมแม่สะดวกพร้อมดื่มเสมอ ทุกที่ ทุกเวลา โดยไม่ต้องอุ่น
11. นมแม่ประหยัดให้คุณลดค่าใช้จ่ายต่างๆ ให้คุณได้
12. นมแม่ประหยัดให้ประเทศ เด็กที่ได้รับนมแม่จะมีโอกาสป่วยน้อยกว่า ทั้งยังมีภูมิคุ้มกันต่อเนื่อง ประหยัดค่ารักษาพยาบาล
13. นมแม่ช่วยรักษาสิ่งแวดล้อม นมแม่ได้รับการผลิตและส่งผ่านไปยังผู้บริโภคโดยตรง ไม่สร้างของเสียให้กับระบบและไม่ต้องใช้บรรจุภัณฑ์แต่อย่างใด


การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพื่อที่จะให้ลูกได้คุณค่าเต็มที่และสมบูรณ์ที่สุด คือ การให้นมแม่อย่างเดียว 6 เดือน และค่อยให้น้ำและอาหารเสริมอื่นตามวัย ควบคู่กับนมแม่ไปจนลูกอายุ 2 ปีหรือนานกว่านั้น